Komende raadsvergadering behandelen we de programmabegroting. Een begroting die normaliter een weerslag is van beleidslijnen voor de komende periode en die van volgend jaar specifiek uitgewerkt. Een begroting moet een doorzicht geven op de prioriteiten van de gemeente en een uiting van plannen van het college cq de coalitie zijn. Normaliter dus. Dit jaar zit een beetje anders in elkaar zo blijkt voor mij.
Bij het aantreden van de nieuwe ploeg in Geldermalsen (27 april) bleek als snel dat er een aantal pijnlijke punten in de begroting komen die haaks op programma ideeën stonden. Regelruimte binnen de begroting lijkt klein, grote posten vastgetimmerd en een hele boel posten vallen onder on-going business met het mantra ‘bestuurlijke betrouwbaarheid’. Zo op het oog valt er niets aan te doen – business as usual. Toch willen we allemaal zichtbaarheid geven aan waar we voor staan: van een goed minima beleid tot aan stimuleren zelfredzaamheid, van het niet bouwen van een idiote dure brug naar het wel starten met woningen in Rhenoy en Beesd, naar revitalisering van industrieterreinen, naar het aantrekkelijk worden voor recreatie en nieuwe kleinschalige kennisindustrie, naar starterswoningen en startersbedrijven en het koesteren van de ‘groene longen’ van Nederland zo dicht bij de randstad en de waterlinie.
Als nieuwbakken fractievoorzitter loop ik al sinds de coalitievorming tegen het vastzittend geld, geoormerkt geld, gekoppeld geld (kaartenhuis-constructies) en dwaalgeld. Het eerste soort is pech voor de korte termijn, het tweede ademt onmacht in sturing , het derde soort leidt tot woede en het het laatste soort geeft de valse hoop. Keer op keer verschijnt, verdwijnt en kwijnt geld in de begroting en zijn alle partijen bezig iets van hun beleid trachten te realiseren via het beroemde balletje-balletje-systeem. Daarom zoveel plannen waar allemaal geld voor was die niet doorgaan omdat er geen geld voor is. Dwaalgeld wordt soms gekoppeld geld en dat heen dan slim begroten, dwaalgeld wordt soms bijna tastbaar en dat heet goed besturen.
Dwaalgeld is de missie van vier jaar voor iedere partij, ongeacht of je in de coalitie zit of niet. Het is het gepuzzel op zolderkamers, fractiekamers en raadszalen. Het is ‘peanuts’ ten opzichte van de totaal bedragen en we maken ons er ongelooflijk druk om, vechten elkaar er bijna de tent voor uit, hebben uitvoerige discussies en debatten en allemaal voor bijna niets: de begroting is immers een middel en geen doel, de begroting is een weerslag en geen leidraad, de begroting bestond al voordat je als partij iets kon zeggen. Begroting is een onderdeel van het besturen, dwaalgeld een onderdeel van politiek. Boeiend maar niet louterend. Nog twee weken zoeken naar dwaalgeld voor de komende raadsvergadering. Met een dwaallichtje vrees ik.
